Kỹ năng sống
[05 / 01 / 2012]


Cuộc sống phức tạp  hơn những gì ta nghĩ. Chúng ta luôn tìm cách khẳng định mình trong xã  hội và khám phá bản thân..luôn khao khát vươn tới thành công. Chúng ta  không ngừng học hỏi và tích lũy kiến thức. Nhưng những thứ cần tích lũy  để thành công là gì ? Bao nhiêu cho đủ ? Mỗi người chúng ta đều có những  quan điểm khác nhau, không ai giống ai.


Nhiều người cho  rằng: " Để thành công, những kiến thức chuyên nghành, tiếng anh, tin  học, điểm số cao, bằng cấp là yếu tố quyết định. Vì thế, khi ngồi trên  ghế giảng đường, họ chỉ tập trung nhiều vào học...học...và học. Một số khác  lại nói rằng: " Đại học cần khám phá và tìm hiểu tiềm năng, năng lực  thực sự của bản thân là gì ? Cần cố  gắng học hỏi, trau dồi và thực hành những kỹ năng quan trọng của cuộc  sống như: Khám phá năng lực bản thân; Tư duy sáng tạo; Xác định mục  tiêu, lập kế hoạch và quản lý thời gian; Kỹ năng giao tiếp, lãnh đạo,  làm việc theo nhóm..; Kỹ năng giải quyết Stress, thư giãn, vượt qua  khủng hoảng; Kỹ năng trong tình yêu  và những kinh nghiệm trong cuộc  sống...! Hãy đi tìm câu trả lời cho chính mình!


Kỹ năng là gì?

Kỹ năng là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một  hoặc nhiều khía cạnh nào đó được sử dụng..để giải quyết tình huống hay  công việc nào đó phát sinh trong cuộc sống.

Để  giải thích nguồn gốc hình thành kỹ năng, có lẽ không có cơ sở lý thuyết  nào tốt hơn 2 lý thuyết về: Phản xạ có điều kiện ( được hình thành  trong thực tế cuộc sống cá nhân) và Phản xạ không điều kiện ( là những  phản xạ tự nhiên mà cá nhân sinh ra đã sẵn có). Trong đó, kỹ năng của cá  nhân gần như thuộc về cái gọi là phản xạ có điều kiện, nghĩa là kỹ năng  được hình thành từ khi một cá nhân sinh ra, trưởng thành và tham gia  hoạt động thực tế cuộc sống. Ví dụ: Kỹ năng giao tiếp, Kỹ năng làm việc  nhóm...


Có những loại kỹ năng nào?

Người ta phân kỹ năng thành hai loại cơ bản là: Kỹ năng cứng và Kỹ năng  mềm. Kỹ năng cứng là kỹ năng mà chúng ta có được do được đào tạo từ nhà  trường hoặc tự học, đây là kỹ năng có tính nền tảng. Kỹ năng mềm là  loại kỹ năng mà chúng ta có được từ hoạt động thực tế cuộc sống hoặc  thực tế nghề nghiệp. Kỹ năng mềm là loại kỹ năng vô cùng phong phú và  quan trọng. Để thành công trong cuộc sống, chúng ta cần có hai loại kỹ  năng cứng và kỹ năng mềm..cần phải vận dụng linh hoạt và phù hợp hai  loại kỹ năng cơ bản này trong cuộc sống và công việc. Hiện nay, nhiều ý  kiến khoa học cho rằng: Kỹ năng mềm quyết định 75% sự thành đạt.


Kỹ năng mềm là gì?

Kỹ năng "mềm" (soft skills) là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng trong cuộc sống con người như: Khám  phá năng lực bản thân; Tư duy sáng tạo; Xác định mục tiêu, lập kế hoạch  và quản lý thời gian; Kỹ năng giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo  nhóm..; Kỹ năng giải quyết Stress, thư giãn, vượt qua khủng hoảng; Kỹ  năng trong tình yêu  và những kinh nghiệm trong cuộc sống..là  những thứ thường không được học trong nhà trường, không liên quan đến  kiến thức chuyên môn, không thể sờ nắm, không phải là kỹ năng cá tính  đặc biệt mà phụ thuộc chủ yếu vào cá tính của từng người. Chúng quyết  định bạn là ai, làm việc thế nào, là thước đo hiệu quả cao trong công  việc.

Kỹ  năng "mềm" liên quan tới tập hợp các đặc tính con người, thái độ xã  hội, thói quen cá nhân, tính thân thiện, sự lạc quan, sử dụng ngôn ngữ..  mà dựa vào đó con người được đánh giá theo nhiều mức độ khác nhau.

Kỹ năng mềm thiên khá nhiều về yếu tố bẩm sinh, tuy nhiên phần lớn con  người nếu chịu khó rèn luyện thì vẫn có thể nâng cao đáng kể kỹ năng của  bản thân. Điều này thực sự cần thiết, bởi vì kỹ năng mềm là một trong  những yếu tố quan trọng nhất đưa bạn đến thành công.


Kỹ năng cứng?

Kỹ năng "cứng" (hard skills) ở nghĩa trái ngược thường xuất hiện trên  bản lý lịch, khả năng học vấn của bạn, kinh nghiệm và sự thành thạo về  chuyên môn. Bạn nghĩ rằng người ta sẽ rất ấn tượng với hàng loạt các  bằng cấp của bạn, một số lượng lớn các kinh nghiệm có giá trị và những  mối quan hệ ở vị trí cao. Nhưng chỉ những điều đó thôi có thể không đủ  để giúp bạn thăng tiến trong công việc. Bởi bên cạnh đó, bạn còn cần  phải có cả những kỹ năng "mềm" vì thực tế cho thấy người thành đạt chỉ  có 25% là do những kiến thức chuyên môn, 75% còn lại được quyết định bởi  những kỹ năng mềm họ được trang bị. Chìa khóa dẫn đến thành công thực  sự là bạn phải biết kết hợp cả hai loại kỹ năng này.

Kỹ năng cứng tạo tiền đề, và kỹ năng mềm tạo nên sự phát triển. Chính  vì trong giáo dục của Việt Nam không coi trọng vào đào tạo kỹ năng mềm  nên các bạn SV khi ra trường thường thiếu kinh nghiệm làm việc, cách  giao tiếp, ứng xử và tác phong chuyên nghiệp.

Có những bạn năng động, tự tìm kiếm các cơ hội để học tập trau dồi các  kĩ năng mềm cho bản thân, nhưng cũng có những bạn vì không biết tầm quan  trọng của kĩ năng mềm nên chỉ nghĩ rằng học giỏi là đủ và chắc chắn cho  một tấm vé khi vào đời. Bạn học giỏi chuyên môn, nhưng chưa chắc bạn có  thể uyển chuyển trong các công việc, đó là bạn đã thiếu kĩ năng mềm.  Bạn học không giỏi, nhưng bạn có thể làm được ra kết quả dù công việc có  thay đổi sao đi nữa, đó là bạn có kĩ năng mềm.

Thực tế cho thấy người thành đạt chỉ có 25% là do những kiến thức  chuyên môn, 75% còn lại được quyết định bởi những kỹ năng mềm họ được  trang bị.

Hãy nhớ rằng, xã hội này là một xã hội thay đổi, cần sự uyển chuyển chứ  không cần sự cứng nhắc. Và một điều nữa, tuỳ ngành nghề mà độ cân bằng  giữa kỹ năng cứng và mềm có sự chênh lệch. Nếu như các ngành nghề thiên  về xã hội thì cần nhiều về kĩ năng mềm hơn, trong khi các ngành nghề kỹ  thuật cần nhiều kĩ năng cứng hơn. Nhưng để phát triển được nghề nghiệp  của mình, thì không thể có sự chênh lệch quá lớn giữa cứng và mềm.


Làm thế nào để có kỹ năng?

Bản thân chúng ta sinh ra chưa có kỹ năng về một khía cạnh cụ thể nào (  trừ kỹ năng bẩm sinh), nhất là những kỹ năng trong cuộc sống. Đa số kỹ  năng mà chúng ta có được và hữu ích với cuộc sống của chúng ta là xuất  phát từ việc chúng ta được đào tạo. Và nền  tảng của sự thành công trong cuộc sống là do 98% do được đào tạo và tự  đào tạo rèn luyện kỹ năng, chỉ có 2% là kỹ năng bẩm sinh tham gia vào sự  thành công của chúng ta.. Tất cả đều phải rèn luyện và nỗ lực không ngừng.

9 kỹ năng "mềm" cơ bản (Theo Sean Hawitt - Chuyên gia tư vấn nghề nghiệp ):

1. Có ý chí chiến thắng, có quan điểm lạc quan

Bạn có lạc quan, vui vẻ không? Bạn sẽ tạo được niềm sự thích thú và say mê công việc đó chứ?

- Tất cả chúng ta đã từng nghe lời khuyên hãy nhìn cốc nước còn đầy một  nửa tốt hơn là nhìn nó đã vơi đi một nửa. Ở nơi làm việc, cách nghĩ lạc  quan này có thể giúp bạn phát triển trên một chặng đường dài. Tất cả  mọi cái nhìn lạc quan đều dẫn đến một thái độ lạc quan và có thể là một  vốn quý trong môi trường làm việc, đánh bại thái độ yếm thế và bi quan.

- Chìa khóa để có một thái độ lạc quan là bạn giải quyết một sự trở  ngại hay thách thức như thế nào khi gặp phải. Ví dụ, thay vì than phiền  về khối lượng công việc gây stress, hãy nghĩ về nó như một cơ hội để thể  hiện khả năng làm việc tích cực và hiệu quả của bạn.


2. Có tinh thần đồng đội, hòa đồng với tập thể

Bạn có khả năng làm việc tốt theo nhóm? Bạn đóng góp tích cực và đôi khi như kiêm vai trò là người lãnh đạo?

- Các nhà tuyển dụng rất thích những nhân viên thể hiện được khả năng  làm việc tốt trong tập thể. Hòa đồng với tập thể không chỉ có nghĩa là  có tính cộng tác mà còn thể hiện được khả năng lãnh đạo tốt khi có thời  điểm thích hợp.

- Có thể tới một lúc nào đó, sự xung đột xuất hiện trong tập thể của  bạn, hãy tỏ ra chủ động dàn xếp. Khi bạn thấy tập thể của mình đang bị  sa lầy trong một dự án, hãy cố gắng xoay chuyển tình thế, đưa cách giải  quyết theo một hướng khác. Và bạn làm gì nếu bình thường bạn không làm  việc trong một nhóm? Hãy cố gắng tỏ ra sẵn sàng hợp tác trong công việc  và thiết lập nên các mối quan hệ công việc với mọi đồng nghiệp nếu có  thể. Học cách nói những điều bạn nghĩ như thế nào và thể hiện bằng ngôn  ngữ cử chỉ ra sao.


3. Giao tiếp hiệu quả

Bạn có phải là người vừa biết nói chuyện, vừa biết lắng nghe? Bạn có  thể chia sẻ những tình huống trong công việc và yêu cầu của mình với các  đồng nghiệp, khách hàng... một cách tích cực và xây dựng.

- Kỹ năng giao tiếp tốt là một thế mạnh đối với bất cứ ai trong công  việc. Giao tiếp là phương tiện cho phép bạn xây dựng cầu nối với đồng  nghiệp, thuyết phục người khác chấp nhận ý kiến của bạn và bày tỏ được  nhu cầu của bạn.

- Nhiều điều nhỏ nhặt bạn đã từng thực hiện hàng ngày - có thể có những  điều bạn không từng nghĩ đến lại có một sự ảnh hưởng rất lớn tới kỹ  năng giao tiếp của bạn. Sau đây là những điều bạn nên lưu ý khi giao  tiếp với những người khác:

  • Nhìn thẳng vào mắt người đối diện.
  • Đừng tỏ ra bồn chồn.
  • Tránh những chuyển động cơ thể khiến bạn bị tách ra khỏi họ.
  • Đừng nói chuyện chỉ để nói, hãy tập trung vào một vấn đề.
  • Phát âm một cách chính xác.
  • Sử dụng ngữ pháp chuẩn thông thường.


- Nói chung, bạn nên để ý tới cách sử dụng từ ngữ của mình để tạo ấn  tượng với người đối thoại. Cũng đừng quên rằng một trong những kỹ năng  giao tiếp là biết lắng nghe.


4. Tự tin:

Bạn có thực sự tin rằng mình có thể làm được công việc này? Bạn có thể  hiện thái độ bình tĩnh và tạo sự tự tin cho người khác? Bạn có khuyến  khích được mọi người đặt các câu hỏi cần thiết để đóng góp ý kiến xây  dựng?

- Trong hầu hết các trường hợp, khi bạn muốn gây ấn tượng với một ai  đó, sự tự tin là một thái độ rất hiệu quả. Trong khi sự khiêm nhường khi  bạn nhận được lời tán dương là rất quan trọng thì sự thừa nhận thế mạnh  của mình cũng quan trọng không kém. Hãy tin chắc rằng bạn có sự nhận  biết và kỹ năng để có thể bày tỏ được sự tự tin của mình.


5. Mài dũa kỹ năng sáng tạo

Bạn có thể thích nghi được với những tình huống và những thách thức  mới? Bạn có sẵn sàng đón nhận những thay đổi và đưa ra những ý tưởng  mới?

- Tính sáng tạo và lối suy nghĩ thông minh được đánh giá cao ở bất cứ  công việc nào. Thậm chí công việc mang tính kỹ thuật nhất cũng đòi hỏi  khả năng suy nghĩ thoát ra khỏi khuôn khổ. Vì vậy đừng bao giờ đánh giá  thấp sức mạnh của việc giải quyết vấn đề theo cách sáng tạo.

-Bạn có thể đang phải làm một công việc chán ngắt, buồn tẻ, hãy cố gắng  khắc phục nó theo cách hiệu quả hơn. Khi một vấn đề khiến người ta phải  miễn cưỡng bắt tay vào làm, hãy nghĩ ra một giải pháp sáng tạo hơn. Nếu  không được, ít ra bạn đã từng thử nó.


6. Chấp nhận và học hỏi từ những lời phê bình

Bạn có thể biến những lời phê bình thành những kinh nghiệm và bài học  cho bản thân? Bạn có thể học hỏi và tự phát triển để trở thành một người  chuyên nghiệp?

- Đây là một trong những kỹ năng mang tính thử thách nhất, và cũng  chính là kỹ năng gây ấn tượng nhất đối với người tuyển dụng. Khả năng  ứng xử trước lời phê bình phản ánh rất nhiều về thái độ sẵn sàng cải  thiện của bạn. Đồng thời có khả năng đánh giá, nhận xét mang tính xây  dựng đối với công việc của những người khác cũng mang ý nghĩa quan trọng  không kém. Hãy nhận thức xem bạn thủ thế như thế nào khi phản ứng trước  những lời nhận xét tiêu cực. Đừng bao giờ ném đá vào những lời phê bình  mang tính xây dựng mà không nhận thấy rằng ít nhất nó cũng có ích một  phần. Khi bạn đưa ra lời nhận xét với người khác, hãy thể hiện sao cho  thật khéo léo và chân thành. Cố gắng dự đoán trước phản ứng của người  nghe dựa vào tính cách của họ để có cách nói phù hợp nhất.


7. Thúc đẩy bản thân và dẫn dắt người khác

- Một điều rất quan trọng đối với nhà tuyển dụng là làm sao để biết  được bạn có là người năng động và hay đề ra các sáng kiến hay không?  Điều này có nghĩa là bạn liên tục tìm ra những giải pháp mới cho công  việc của mình khiến cho nó hấp dẫn hơn thậm chí đối với cả những công  việc mang tính lặp đi lặp lại.

- Sự sáng tạo có vai trò rất lớn trong việc thúc đẩy, nó khiến bạn đủ  dũng cảm để theo đuổi một ý tưởng vốn bị mắc kẹt trong suy nghĩ và cuối  cùng là bạn vượt qua được nó. Dẫn dắt những người khác theo cùng một  hướng để đạt một mục đích chung, và người lãnh đạo giỏi là người có thể  lãnh đạo được người khác bằng chính tấm gương của mình.


8. Đa nhiệm vụ và xác định trước những việc cần làm

Bạn năng động và sáng tạo trong việc giải quyết các vấn đề chắc chắn sẽ  nảy sinh trong quá trình làm việc? Bạn sẽ đảm nhận giải quyết công việc  hay "nhường phần" cho người khác?

- Ở công sở ngày nay, một nhân viên tốt là một nhân viên có khả năng  kiêm nhiệm thêm một số công việc khác, hay nhiều dự án cùng một lúc.  Liệu bạn có thể theo dõi được tiến trình của các dự án khác nhau hay  không? Bạn có biết lựa chọn để ưu tiên những việc quan trọng nhất không?  Nếu có thể, bạn được gọi là người đa năng.

- Đừng than phiền rằng bạn phải làm thêm các công việc khác. Hãy thể  hiện khả năng đa kỹ năng của bạn. Chắc chắn cái bạn nhận lại sẽ là rất  lớn như kinh nghiệm hay các mối quan hệ mới.


9. Có cái nhìn tổng quan

- Có cái nhìn tổng quan về công việc có nghĩa là có khả năng xác định  được các yếu tố dẫn tới thành công. Điều này cũng có nghĩa là nhận ra  các nguy cơ tiềm ẩn và thời điểm nó xảy ra. Ví dụ như bạn làm việc trong  lĩnh vực quảng cáo và phải xây dựng một chiến dịch để quảng cáo cho một  nhãn hiệu xà bông. Nếu nhìn một cách tổng thể, bạn có thể nhận thấy  rằng mục đích không chỉ là bán được hàng, mà còn làm thỏa mãn và thuyết  phục khách hàng về chất lượng sản phẩm. Thêm vào đó, bạn còn phải tạo  thêm giá trị cho công ty của bạn bằng cách chứng minh rằng tính sáng tạo  độc nhất chỉ bạn mới có thể tạo ra.


Những kỹ năng mềm cần thiết cho cuộc sống theo quan điểm của blog kynangcuocsong: Khám  phá năng lực bản thân; Tư duy sáng tạo; Xác định mục tiêu, lập kế hoạch  và quản lý thời gian; Kỹ năng giao tiếp, làm việc theo nhóm., thuyết  trình.; Kỹ năng giải quyết Stress, thư giãn, vượt qua khủng hoảng; Kỹ  năng trong tình yêu  và những kinh nghiệm trong cuộc sống.. Blog kynangcuocsong sẽ gửi tới các bạn tất cả những kỹ năng này. Các bạn hãy đồng hành cùng kynangcuocsong! J


Lời kết:

Giáo dục của chúng ta ngày nay tập trung nhiều vào giảng dạy văn hóa,  dạy logic, suy luận...mà bỏ qua những khía cạnh hoạt động tinh thần ( cảm  xúc, tình cảm ), bỏ qua giáo dục cho mọi người một nền tảng sâu hơn về  giá trị sống và kỹ năng sống. Giáo dục về giá trị sống? Để  chúng ta biết thế nào là tôn trọng, yêu thương chính bản thân mình và  những người khác. Ý thức được giá trị cốt lõi này, chúng ta sẽ trang bị  nhận thức và bản lĩnh tốt hơn. Giáo dục về kỹ năng sống? Chúng ta sẽ có bản lĩnh, tự tin, chấp nhận và đương đầu với những khó khăn, thử thách, bão tố cuộc đời.

Nhiều người nghĩ rằng giá trị sống, kỹ năng sống là những điều rất căn  bản mà ai cũng biết, chẳng hạn: Phải biết hòa đồng với tập thể, biết  lắng nghe, biết giao tiếp, biết ra quyết định... Nhưng họ đã lầm, mấy ai  quan tâm tới tầm quan trọng của những kỹ năng này, giữa biết và áp dụng  chúng là hai chuyện khác nhau. Trên thực tế, ta có miệng không có nghĩa  là ta nói được ngay, ta có tay không có nghĩa là biết viết. Tất cả đều phải rèn luyện và nỗ lực không ngừng!